PPWR: ograniczenie pustej przestrzeni - znaczenie, obowiązki i konsekwencje dla firm
Oto 7 rzeczy, które musisz wiedzieć o PPWR w zakresie ograniczenia pustej przestrzeni w opakowaniach
Rozporządzenie PPWR dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych po raz pierwszy wprowadza precyzyjny, mierzalny limit pustej przestrzeni w wybranych typach opakowań. Art. 24 tego rozporządzenia jest jednym z najbardziej praktycznych i operacyjnie wymagających przepisów. Jego głównym celem jest ograniczenie zbędnej kubatury opakowań, a co za tym idzie, zmniejszenie ilości odpadów oraz poprawa efektywności transportu.
1. Kogo dotyczą obowiązki związane z pustą przestrzenią?
Art. 24 ust. 1 PPWR określa podmioty gospodarcze jako te, które pakują produkty do:
- opakowań zbiorczych,
- opakowań transportowych,
- opakowań wykorzystywanych handlu elektronicznym.
W praktyce obowiązek ten dotyczy firm, które:
- przygotowują jednostki logistyczne,
- wysyłają towary do klientów,
- prowadzą centra dystrybucji,
- pakują towary do wysyłki lub transportu.
W zasadzie można powiedzieć, że obowiązek ten dotyczy większości firm zajmujących się masową produkcją lub dystrybucją różnego rodzaju produktów.
Podlegają mu podmioty odpowiedzialne za pakowanie i przygotowanie produktów do dystrybucji, zarówno w kanałach tradycyjnych, jak i e‑commerce.
Odpowiedzialność nie dotyczy producentów opakowań, lecz podmiotów, które pakują produkty do opakowań zbiorczych, transportowych lub wysyłkowych.
2. Limit pustej przestrzeni w praktyce
Najważniejszym elementem PPWR w tym zakresie jest ustalenie maksymalnego dopuszczalnego poziomu pustej przestrzeni na 50% całkowitej objętości opakowania.
Limit ten zacznie obowiązywać w 2030 r.
Przykład:
- Jeśli opakowanie ma objętość 1000 cm³, produkt znajdujący się w środku musi zajmować co najmniej 500 cm³.
- Pozostałe 500 cm³ może stanowić pustą przestrzeń.
- Każde przekroczenie tego limitu oznacza niezgodność z PPWR.
Przepis eliminuje praktykę stosowania nadmiernie dużych kartonów wypełnianych materiałami amortyzującymi.
3. Definicje pustej przestrzeni i współczynnika pustej przestrzeni
PPWR określa dwa kluczowe pojęcia:
Pusta przestrzeń - to różnica między całkowitą objętością opakowania a objętością opakowań handlowych znajdujących się wewnątrz.
Współczynnik pustej przestrzeni -to stosunek pustej przestrzeni do całkowitej objętości opakowania.
Definicje te będą stosowane wraz z rozpoczęciem obowiązywania limitu pustej przestrzeni i podlegały kontroli przez właściwe organy.
4. Materiały wypełniające jako pusta przestrzeń
Art. 24 ust. 3 wprost wskazuje, że materiały wypełniające - takie jak np.: ścinki papieru, folia bąbelkowa, wypełniacze powietrzne, wełna drzewna, pianka czy styropian (EPS) są traktowane jako pusta przestrzeń.
Oznacza to, że tzw. wypełniacze:
- nie poprawiają współczynnika pustej przestrzeni,
- nie można ich używać w celu „zmniejszenia” pustej przestrzeni,
- de facto w świetle przepisów są traktowane jako pusta przestrzeń.
Jedynym sposobem na spełnienie wymagań PPWR w tym zakresie jest właściwe dopasowanie rozmiaru opakowania do produktu.
5. Metodyka obliczeń PPWR
Do 12 lutego 2028 r. Komisja Europejska przyjmie akty wykonawcze określające oficjalną metodykę obliczania współczynnika pustej przestrzeni, która będzie uwzględniać m.in.:
- produkty o nieregularnych kształtach,
- opakowania zawierające wiele produktów,
- produkty podatne na uszkodzenia lub płynne,
- minimalną przestrzeń wymaganą na etykiety przewozowe.
Szczegółowe zasady pomiaru staną się podstawą oceny zgodności w ramach kontroli zgodności przepisów, prowadzonych przez właściwe organy poszczególnych państw.
6. Obowiązki dla napełniających opakowania handlowe
PPWR przewiduje odrębne podejście do opakowań handlowych, które nie podlegają limitowi 50% pustej przestrzeni, lecz ogólnemu obowiązkowi minimalizacji opakowań.
Do 12 lutego 2028 r. podmioty napełniające opakowania handlowe muszą ograniczyć pustą przestrzeń do minimum niezbędnego do zapewnienia funkcjonalności opakowania i ochrony produktu.
W tym przypadku:
- nie ma konkretnego limitu procentowego,
- obowiązuje zasada minimalizacji,
- każda wolna przestrzeń musi być uzasadniona funkcjonalnie.
7. Konsekwencje dla firm
a) Nowe standardy projektowania opakowań:
- konieczne będzie projektowanie formatów dopasowanych do produktów.
b) Odejście od uniwersalnych dużych kartonów:
- wysyłka małych przedmiotów w dużych opakowaniach będzie niezgodna z limitem 50%.
c) Nowe obowiązki pomiarowe:
- po wprowadzeniu metodyki konieczne będą pomiary objętości i dokumentacja.
d) Zmniejszenie kosztów i wpływu środowiskowego:
- efektem dostosowania będzie mniejsze zużycie materiałów i lepsza efektywność transportowa, a co za tym idzie oszczędności kosztowe, co powinno ucieszyć przedsiębiorców.
Podsumowanie
Art. 24 rozporządzenia PPWR wprowadza:
- limit pustej przestrzeni 50%,
- jednoznaczne definicje pustej przestrzeni i jej współczynnika,
- traktowanie materiałów wypełniających jako pusta przestrzeń,
- obowiązek minimalizacji pustej przestrzeni w opakowaniach handlowych,
- obowiązek opracowania metodyki obliczeń do 2028 r.
Przepisy wymuszą zmianę praktyk pakowania oraz optymalizację procesów logistycznych w przedsiębiorstwach.
FAQ – Pusta przestrzeń w PPWR (Q&A)
1. Jaki jest maksymalny dopuszczalny poziom pustej przestrzeni w opakowaniu?
- Maksymalny poziom pustej przestrzeni wynosi 50% całkowitej objętości opakowania i zacznie obowiązywać od 2030 r.
2. Czy materiały wypełniające zmniejszają pustą przestrzeń?
- Nie. Zgodnie z art. 24 materiały wypełniające są traktowane jako pusta przestrzeń.
3. Kogo dotyczą obowiązki wynikające z art. 24 PPWR?
- Podmiotów napełniających opakowania zbiorcze, transportowe oraz opakowania wykorzystywane w handlu elektronicznym (e-commerce).
4. Czy opakowania handlowe mają określony limit procentowy pustej przestrzeni?
- Nie. W przypadku opakowań handlowych obowiązuje zasada minimalizacji pustej przestrzeni, bez konkretnego limitu procentowego.
5. Do kiedy Komisja Europejska przygotuje metodykę obliczeń pustej przestrzeni?
- Do 12 lutego 2028 r.
6. Czy odpowiedzialność za zgodność spoczywa na producencie opakowań?
- Nie. Odpowiedzialność dotyczy podmiotów, które fizycznie napełniają opakowania.
Case Study: Eliminacja pustej przestrzeni
Wyzwanie
Renomowany producent kawy z segmentu premium stosował opakowania zbiorcze, których wysokość była większa niż rozmiary produktu. Opakowanie zawierało nadmierną pustą przestrzeń, co czasem powodowało zapadanie się opakowań w transporcie oraz nadmierne zużycie materiału opakowaniowego. Ponadto klient chciał dostosować opakowanie do PPWR oraz sprawić, by było bardziej zrównoważone i wytrzymałe.
Realizacja
W pierwszym etapie dopasowaliśmy rozmiar opakowania do wysokości produktu, aby wyeliminować nadmiar pustej przestrzeni. Dzięki temu dostosowaliśmy opakowanie do przepisów PPWR w zakresie redukcji nadmiernej przestrzeni. Dodatkowo wdrożyliśmy rozwiązania wspierające zrównoważone pakowanie:
- zastosowaliśmy tekturę niepowlekaną i zrezygnowaliśmy z lakieru,
- przeprojektowaliśmy perforację, poprawiając estetykę i zwiększając wytrzymałość bez zwiększania gramatury.
Rezultat
Powstało opakowanie zaprojektowane zgodnie z wymogami PPWR: bez nadmiernej pustej przestrzeni, dopasowane do wymiarów produktu i zoptymalizowane materiałowo. Usprawnienia zmniejszyły potrzeby transportowe oraz poprawiły ergonomię, stabilność i trwałość, jednocześnie spełniając standardy opakowań dla premium marki.